[Rozmiar: 1949 bajtów] incrudo2015 (27 kB)

  

koncerty koncerty

folk & etno w sklepie serpent.pl

wykonawcy

o serwisie i kontakt





pismofolkowe (2 kB)

[Rozmiar: 7814 bajtów]



Album „Gajdosze” - dwieście stron o beskidzkich muzykantach.

gajdosze3s (59 kB) Idea projektu.
Projekt „Gajdosze” powołaliśmy do życia, by utrwalić i usystematyzować wiedzę o beskidzkich góralskich muzykantach zwanych gajdoszami. Jednocześnie podjęliśmy się dokumentacji unikatowego instrumentu - gajd. Gajdosze tworzyli najdawniejszą i charakterystyczną dla tych regionów góralską kapelę, której skład tworzyły gajdy i skrzypce. Pomysł projektu zrodził się z potrzeby, by ocalić od zapomnienia niknącą już dziś, archaiczną muzykę góralską, jakże fundamentalną i bezcenną dla dziedzictwa muzycznego Beskidów oraz całych Karpat.

gajdosze4s (58 kB) W poszukiwaniu dawnych czasów.
W przeciągu dwóch lat przeprowadziliśmy badania terenowe m.in. w Trójwsi Beskidzkiej, Wiśle, Jabłonkowie, Milówce i Żabnicy. Pozyskaliśmy w ten sposób materiał źródłowy, który dostarczył niezbędnych i wartościowych informacji. Łącznie na nasze pytania odpowiedziało 61 osób. Ponadto odwiedziliśmy placówki muzealne w całym kraju, wszystko po to, by dotrzeć do jak największej ilości instrumentów – gajd. Rozwiązaliśmy kilka zagadek, które dotyczyły anonimowych instrumentów, dzięki realizacji projektu wskazaliśmy budowniczych tych gajd i odnaleźliśmy najstarsze gajdy w Beskidach pochodzące z około 1798 r.
W trakcie badań terenowych odnotowaliśmy łącznie ok. 70 egzemplarzy gajd. Do tych instrumentów zaliczamy gajdy, które wciąż pozostają w użyciu beskidzkich gajdoszy (ok. 33 sztuk), instrumenty muzealne (ok. 25 sztuk) oraz znajdujące się w posiadaniu zespołów regionalnych (ok. 12 szt.). Fotografie najciekawszych egzemplarzy gajd prezentujemy w albumie. W książce znajdują się także życiorysy 93 gajdoszy, które uzupełniają niepublikowane nigdy wcześniej archiwalne zdjęcia.

Jak przedstawić muzykę ludową czytelnikowi?
Organizacja sesji nagraniowej kilkunastoosobowej grupy gajdoszy była, pod względem logistycznym, sporym wyzwaniem. Aby wykonać dobrej jakości nagrania, które oddawałyby ducha tradycyjnej ludowej muzyki, trzeba było zapewnić artystom naturalną atmosferę. Zaproszenie ludowych muzykantów do „syntetycznego” studia nagrań nie zapowiadało sukcesu przedsięwzięcia, stąd pomysł, by „przenieść” studio nagrań z miasta w góry.
gajdosze13s (87 kB) Kiedy Zbigniew Wałach zaproponował zorganizowanie sesji nagraniowej u niego w domu, w Istebnej, nasze obawy natychmiast zniknęły. To było idealne rozwiązanie: izba góralskiego domu, zbudowanego z drewnianych bali, to przecież naturalne środowisko, w którym od wieków wybrzmiewała muzyka gajdoszy. Spełniała również nasze oczekiwania pod względem akustycznym. Miejsce było znajome uczestnikom sesji, co zapewniło swobodę, a lokalizacja sprawiła, że wszyscy mieszkający w okolicy gajdosze „mieli po drodze”. Frekwencja przerosła nasze oczekiwania. Nagrania zostały zarejestrowane podczas trzech sesji, wzięło w nich udział łącznie osiemnastu gajdoszy z Istebnej, Koniakowa, Jaworzynki, Jabłonkowa, Mostów, Wisły i Ciśca. Najmłodszym uczestnikiem sesji nagraniowej był jedenastoletni Łukasz Juroszek z Jaworzynki, a najstarszym – Antoni Michałek z Istebnej, który w tym roku ukończył osiemdziesiąt osiem lat. Nagrania zrealizował Tomasz Zborek, który zgodził się przewieźć niezbędny sprzęt studyjny do Istebnej.
gajdosze9s (44 kB) Przy okazji wywiadów z gajdoszami zarejestrowaliśmy kilka wykonań muzycznych w terenie. Te kameralne spotkania odbywały się najczęściej w prywatnych domach, często obfitowały we wzruszające momenty, przywołujące wspomnienia z dawnych czasów. Jednym z nich było niezwykłe spotkanie z Józefem Brodą w jego domu, na Wyrszczku w Koniakowie, gdzie nagraliśmy piękną pieśń o wolności pt. Swoboda. Nagranie jest cennym dokumentem folkloru muzycznego, ponieważ zawiera zapis autorskiej twórczości gajdosza z Koniakowa.
gajdosze8s (98 kB) Kolejne nagranie, w którym udział wzięli Janusz Macoszek i Tadeusz Papierzyński, miało symboliczne znaczenie, ponieważ odbyło się w zbudowanej w 1863 roku chacie, zamieszkanej niegdyś przez gajdosza Jana Kawuloka. W tym pięknym zabytku drewnianej architektury góralskiej mieścił się także warsztat, w którym Jan Kawulok wyrabiał gajdy i inne instrumenty ludowe. Młodzi gajdosze z Istebnej zagrali więc w miejscu, które sam mistrz przeznaczył – jeszcze za swojego życia – na „żywe muzeum”. Te wszystkie wyżej opisane nagrania umieściliśmy na płycie z nagraniami współczesnymi gajdoszy.
Na płycie archiwalnej natomiast, znajdują się nagrania z lat 1950-1998, które wybraliśmy m.in. ze zbiorów archiwum Instytutu Sztuki P.A.N., archiwum Programu II Polskiego Radia, Radia Katowice, a także Radia Ostrawa. Łącznie na obu płytach znalazło się około 170 pozycji muzycznych przeplatanych zarejestrowanymi przez nas wywiadami. Obie płyty CD stanowią integralną część albumu, i zawierają w większości nagrania gajdoszy, których fotografie, życiorysy i instrumenty znajdziecie Państwo w albumie.

gajdosze11s (144 kB) Graffiti i gajdosze.
W działania projektu wpisują się również warsztaty graffiti pt. „Etnograff”. Zajęciom przyświecała idea edukacji poprzez integrację, a adresowane były one do młodzieży gimnazjalnej z Trójwsi Beskidzkiej. Inspiracją dla uczestników warsztatów była twórczość znakomitego istebniańskiego malarza Jana Wałacha, który w swych dziełach przedstawiał także muzykantów. Podczas warsztatów, na ścianie udostępnionej przez Gimnazjum im. Jana Pawła II w Istebnej uczniowie namalowali gajdoszy, którzy przed laty muzykowali w ich rodzinnych miejscowościach.

gajdosze14s (112 kB) Dla kogo i dzięki komu.
Warto dodać, że album „Gajdosze” to dwustustronicowa publikacja „non profit” stworzona z myślą o młodym pokoleniu gajdoszy, budowniczych gajd, zespołach regionalnych i o wszystkich osobach, które interesują się tą niszową, dawną dziedziną sztuki i chcą kultywować tradycje muzyczne beskidzkich górali. Album został wydany przez Fundację Klamra dzięki dofinansowaniu Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego, ponadto wsparły nas lokalne firmy: Bulten, Compal, Żywiec Zdrój oraz Fundacja Braci Golec. To ważne i godne podkreślenia, że w obecnych czasach, są wciąż osoby wrażliwe, otwarte na sztukę i gotowe ratować ginące piękno kultury naszego regionu. Dziękujemy.
Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego


O autorach
Katarzyna i Maciej Szymonowiczowie – twórcy muzyki, tekstów oraz artystycznego graffiti, pasjonaci i entuzjaści kultury górali beskidzkich. Od lat wspólnie podążają drogą „ku dawnym zwykom”, jednocześnie będąc „tu i teraz”. Ich prace balansują na granicy dźwięku, formy i koloru. W sferze muzycznej przejawiają się w twórczości zespołu Psio Crew, którego muzyczne dokonania zostały wyróżnione m.in. pierwszą nagrodą podczas VI Ogólnopolskiego Festiwalu Piosenki Górskiej i Folkowej w Zakopanem oraz III nagrodą w XI Konkursie Muzyki Folkowej Polskiego Radia „Nowa Tradycja”. Maciej Szymonowicz obecnie współuczestniczy również w realizacji projektu Gooral.
W świecie obrazu pod szyldem Etnograff prowadzą dialog współczesnych form twórczości (m.in.: graffiti, street art, autorska wycinanka) z dawnym światem kultury ludowej. Najciekawszymi pracami Katki i Kamera są: mural „Pasterz” (Bielsko-Biała 2014 r.) oraz „Prace w polu” (Ustroń 2011 r.). Wraz z Fundacją Klamra, prowadzą także cykl warsztatów dla dzieci i młodzieży pt. „Graffiti po góralsku”. Album „Gajdosze” to publikacja, która wieńczy ponad dwuletnią pracę autorów związaną z badaniami nad najdawniejszą formą kapeli góralskiej z Beskidu Śląskiego i Żywieckiego.


informacja: autorzy albumu; więcej na temat wydawnictwa na stronie Fundacji Klamra: klamra.org/gajdosze.

na zdjęciach:
1: Czesław Węglarz z Ciśca (gajdy) i Adam Soból z Koniakowa (skrzypce). Istebna 2014 r.; fot. Ewa Szymczyk
2: Badania terenowe, Koniaków 2013 r., Maciej Szymonowicz i gajdosz Zbigniew Wałach; fot. Ewa Szymczyk
3: Zbigniew Wałąch (gajdy), Antoni Michałek (szkrzypce), sesja nagraniowa Istebna 2014 r.; fot. Ewa Szymczyk
4: U rodziny Suszków w Koniakowie. Zbigniew Wałach prezentuje gajdy, które wykonał około 1905 r. „Stary Wojtas” z Kamesznicy; fot. Ewa Szymczyk
5: Józef Broda z Koniakowa; fot. Ewa Szymczyk
6: Kapela „Bukóń” z Jabłonkowa. Otamr Kantor (gajdy), Dotrota Kurek (skrzypce, Daniel Drong (skrzypce). Istebna 2014 r.; fot. Ewa Szymczyk
7: Graffiti wykonane przez młodzież z Trójwsi Beskidzkiej podczas warsztatów „Etnograff” zrealizowanych przez Fundację Klamra w ramach projektu „Gajdosze”. Istebna 2014 r.; fot. Ewa Szymczyk
8: Gajdosze – Jan Sikora (skrzypce) i Jan Wolny „uod Wiyrby” (gajdy). Istebna 1954 r.; fot. Janina Marcinkowa

etno.serpent.pl


etno.serpent.pl także na:



[Rozmiar: 7814 bajtów]

Gadki z Chatki

Pierwsza lista folk stron [www.folkowyczas.prv.pl]